Interview Hilda van der Veen
Op een herfstige dag met veel wind en regen stap ik het atelier binnen van Hilda van der Veen aan de Emmakade in Leeuwarden. Binnen is het gezellig en lekker rommelig. Overal waar je kijkt hangt iets moois en hier wordt gewerkt; dat is te zien. We gaan aan een tafel zitten en ik krijg een lekkere kop thee voorgezet.
Nou, Hilda, hier hangt veel kunst. Komt dit uit het gezin waarin je bent opgegroeid? Mijn vader was architect en tekende en schilderde veel. Hij ging, vooral tijdens vakanties en op Terschelling, met zijn teken-schilderspullen de natuur in om “te sketsen”. Ik was 8 jaar toen ik voor het eerst met hem mee mocht. Mijn vader leerde me de grondbeginselen, niet zomaar beginnen maar eerst goed kijken, wat zie je en wat zou je willen schilderen. Ik bewaar goede herinneringen aan mijn vader en mijn moeder. In ons gezin werd ook muziek gemaakt en veel muziek geluisterd. ‘s Avonds werden platen gedraaid, bijv Verdi’s Requiem. Als het Dies Irae klonk zette mijn moeder de kamerdeur open zodat ik het boven in mijn bed zou horen: ik had haar verteld van de dravende paarden aan de horizon die ik dan voor me zag. Opgroeien in een warm en betrokken gezin, waar muziek klonk, er veel te lezen viel en we mochten zijn wie we waren, het is een groot goed. Met zo’n basis bof je.
Wat je een gemakkelijk kind?
Hilda moet een beetje grinniken. Laat ik het zo zeggen, ik was weleens wat lastiger te corrigeren. Mijn ouders accepteerden ons als kinderen in wie en hoe wij waren en dat zal niet altijd eenvoudig zijn geweest. Zij waren van een andere generatie waar veel regels waren over hoe het moet, hoe het hoort en wat normaal is. Zij zijn echt meegegroeid in de gewijzigde opvattingen ook al stonden deze soms haaks op wat zij hadden meegekregen.
Kun je een voorbeeld geven van jouw dwarsigheid als kind?
Ja hoor, ik had een boot getekend. Op de punt voorop op de boot stond een vlag en ook op de achterkant van de boot. De wind waait één kant uit dus de vlaggen “hoorden” dezelfde kan uit de waaien. Dat had ik niet zo getekend dus een oom corrigeerde mij: dit was verkeerd. En terwijl hij dat zei dacht ik “dat zal wel maar nee, ik wil het toch zo.”
Heb je na de lagere/middelbare school een kunstzinnige opleiding gedaan?
Ik wilde wel graag naar Minerva maar dat vonden mijn ouders net eventjes iets te wild. Het werd de pedagogische academie, ik heb met plezier voor de klas gestaan. De bovenbouw beviel me het best. Ik was wel een strenge juf, een blik van mij was meestal wel genoeg. Toch was ik geloof ik wel geliefd. Naast lesgeven heb ik wat modellenwerk gedaan, als model maar ook wat betreft de organisatie van shows heb ik van alles gedaan. Tussendoor nog in een boetiek gewerkt en ja, ook nog drie kinderen op de wereld gezet. Ik woonde toen inmiddels op een boerderij waar we Friese paarden, pony’s, koeien, schapen en geiten hadden. Heerlijk vond ik dat.
Een druk bestaan: gezin, dieren, werk. Bleef er tijd over om te schilderen?
Altijd, natuurlijk waren er periodes waarin er minder tijd was. Maar ik ben altijd blijven tekenen en schilderen. Ik heb best veel geschilderd met mijn kinderen en op de scholen waar ik werkte. Maar ook zeker gewoon voor mijzelf. Schilderen, beeldend werken is een drang die ik niet kan en wil negeren.
Minerva werd het dus niet. Heb je later nog wel opleidingen gedaan?
Ja hoor, de kunstacademie Friesland. Maar je eigenheid ontwikkelt vooral door doen.
We lopen door het atelier en bekijken het werk dat daar hangt. Een hele grote verscheidenheid aan werk. Maar als je alles goed bekijkt zie je wel de rode draad. Er staat altijd een mens op: soms heel herkenbaar en soms in een subtiele lijn. Maar herkenbaar als mens.
Hoe begin jij eigenlijk een werk, heb je een idee vooraf?
Nee, het is niet zo dat ik al een idee heb wat op het doek moet komen. Dat ontstaat, eerst met een ondergrond, van grote verfstreken of juist kleinere, wit of gekleurd. Ik zet het een poos weg, zet het weer op de ezel en kijk er naar. Wat zich aandient, openbaart, daar ga ik mee verder. Tot het “uit de verf” mag en kan komen.
Een beetje intuïtief schilderen?
Dat woord gebruikt ze liever niet.
Waarop een leuk “tussen doorgesprek” ontstaat over woorden waar we een hekel aan hebben. We schieten regelmatig in de lach omdat we dezelfde associatie hebben met bepaalde woorden. Uiteindelijk komen we weer terug op het onderwerp: hoe schilder je dan?
We maken even het vergelijk met de beeldhouder die zegt dat het beeld al in de steen zit en dat hij/zij het beeld bevrijdt.
Zoiets, zegt Hilda, maar niet helemaal.
Al het werk dat je hier ziet dan ben ik. Op verschillende momenten, verschillende gemoedstoestanden en verschillende omstandigheden.
Geen zelfportret, niet in die zin. Maar mijn wezen zit in al mijn werk. Mijn beeldend werk is een proces dat zich ontwikkelt.
Je exposeert ook? Weet je de eerste expositie nog?
Nee de eerste dat weet ik zo niet meer. Maar je werk tonen in een expositie zou je als onderdeel van het proces kunnen zien. De feedback van bezoekers doet wat met je als maker.
Mijn werk is trouwens altijd te zien passage De Rode Loper in Leeuwarden. Meerdere kunstenaars exposeren er hun werk en de passage is iedere dag open!
Je werkt niet in opdracht?
Een hardgrondig nee is het antwoord. Als er in opdracht gewerkt wordt dan komt het woord moeten heel dichtbij. Dat strookt niet.
Laatste vraag: zie je bij jezelf een ontwikkeling in de schilderijen of bij jou als schilder?
Ja, dan denk ik toch vooral aan de vrijheid van werken. Ik vind het in toenemende mate minder belangrijk wat anderen van mijn werk vinden. Ik schilder en teken omdat de drang te groot is om het niet te doen.
Twee uren zijn voorbijgevlogen. We zijn van dezelfde generatie en hebben tijdens dit interview ook onze “generatie ervaringen” uitgewisseld met veel herkenbaarheid en het gelach dat daarbij hoort. Als we afscheid nemen is het alsof we elkaar al lang kennen. Met een heerlijke knuffel loop ik naar buiten en “ren” in de stromende herfstregen naar de auto. Met een heel voldaan en fijn gevoel rij ik weer richting Akkrum.